Sáng kiến kinh doanh năng lượng xanh của Tập đoàn Obayashi

Tham luận tại Hội thảo Hydrogen Việt Nam – Hoa Kỳ & Đối tác quốc tế năm 2026

Tiếp nối chương trình hội thảo, ông Trần Nguyễn Trọng Nguyên – Người sáng lập Công ty Tư vấn Kenzen, đồng thời là Đại diện của Tập đoàn Obayashi (Nhật Bản) – đã có bài trình bày quan trọng về các sáng kiến kinh doanh năng lượng xanh của Obayashi, tập trung vào danh mục đầu tư hydro toàn cầu và những bước tiến cụ thể tại Việt Nam.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung tham luận.

1. Tổng quan về Tập đoàn Obayashi

Obayashi là một tập đoàn xây dựng hàng đầu Nhật Bản, được thành lập cách đây hơn 130 năm. Tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2025, tập đoàn có doanh thu đạt 16,9 tỷ đô la Mỹ (quy đổi theo tỷ giá 1 đô la = 155 yên). Trụ sở chính đặt tại Tokyo, Obayashi sở hữu Viện Nghiên cứu Công nghệ và năng lực cung cấp dịch vụ cho toàn bộ chuỗi giá trị xây dựng, bao gồm:

• Quy hoạch đô thị

• Đầu tư bất động sản

• Thiết kế (kiến trúc, kết cấu, cơ điện)

• Xây dựng dân dụng và công trình

• Bảo trì và cải tạo

Tập đoàn hoạt động trong bốn lĩnh vực chính:

1. Xây dựng công trình

2. Xây dựng dân dụng

3. Phát triển bất động sản

4. Kinh doanh mới (năng lượng tái tạo, hợp tác công tư)

2. Cam kết giảm phát thải và năng lượng tái tạo trong nước

Obayashi cam kết đạt mức phát thải ròng bằng không cho toàn bộ tập đoàn vào giai đoạn 2040–2050, phù hợp với Tầm nhìn Phát triển Bền vững 2050.

Từ tháng 7 năm 2012, Obayashi bắt đầu tham gia lĩnh vực năng lượng tái tạo và không ngừng mở rộng danh mục đầu tư, bao gồm:

• Điện mặt trời

• Điện gió trên bờ và ngoài khơi

• Điện sinh khối

• Nhiệt điện địa nhiệt

Tính đến tháng 7 năm 2025, Obayashi đang vận hành 37 nhà máy năng lượng tái tạo tại Nhật Bản với tổng công suất 285 MW, bao gồm trang trại điện gió ngoài khơi lớn đầu tiên của Nhật Bản. Ngoài ra, tập đoàn đang phát triển thêm 3 nhà máy địa nhiệt và 2 nhà máy mặt trời (theo hình thức mua bán điện tại chỗ).

3. Mở rộng kinh doanh năng lượng tái tạo ra nước ngoài

3.1. Tại Sri Lanka

• Nhà máy điện sinh khối Woody Biomass tại Dehiattakandiya, công suất 3,3 MW, đi vào vận hành từ tháng 6 năm 2019. Đây là liên doanh với đối tác địa phương, sử dụng khoảng 40.000 tấn nhiên liệu (cây Gliricidia, trấu…) mỗi năm.

3.2. Tại New Zealand

Năm 2024, Obayashi mua lại 50% cổ phần của Công ty Phát điện Eastland Generation – đơn vị vận hành:

• 3 nhà máy địa nhiệt (tổng 59,2 MW)

• 1 nhà máy mặt trời (5,2 MW)

• 1 nhà máy thủy điện (4,0 MW)

Eastland Generation cũng sở hữu nhiều dự án đường ống cho địa nhiệt, mặt trời và điện gió.

4. Phát triển và trình diễn công nghệ hydro

Obayashi áp dụng chiến lược ba giai đoạn cho chuỗi cung ứng hydro xanh: Sản xuất – Vận chuyển/Lưu trữ – Sử dụng.

4.1. Dự án tại Nhật Bản

Tập đoàn tham gia dự án do Cơ quan Năng lượng và Tài nguyên Thiên nhiên Nhật Bản tài trợ, hợp tác với Công ty Công nghiệp nặng Kawasaki, nhằm:

• Trình diễn sản xuất hydro hiệu suất cao từ năng lượng tái tạo

• Nắm bắt kiến thức về an toàn và kinh tế

• Nghiên cứu tận dụng tối đa năng lượng tái tạo sau khi kết thúc chế độ ưu đãi phí bảo đảm

Một trong những cơ sở tiêu biểu là Trường Nghiên cứu Hydro Fukushima, nhà máy sản xuất hydro sử dụng năng lượng mặt trời công suất 10 MW.

4.2. Chiến lược ba giai đoạn tại New Zealand

Giai đoạn 1 (2018 – 2024): Xây dựng chuỗi cung ứng hydro xanh tại New Zealand.

• Thành lập liên doanh Halcyon Power Ltd. với đối tác địa phương.

• Khởi công nhà máy sản xuất hydro công suất cỡ MW đầu tiên của New Zealand tại Taupo – nơi có nhiều nhà máy địa nhiệt quy mô hàng trăm MW.

• Lễ khánh thành vào tháng 12 năm 2021, sau đó bắt đầu tiếp thị thử nghiệm.

• Xây dựng trạm tiếp nhiên liệu hydro nhanh (Green Hydrogen Fast Refuelling Station) tại South Auckland (Wirī), đi vào hoạt động tháng 4 năm 2024 – cho phép tiếp nhiên liệu cho xe lớn chỉ trong 15 phút.

Giai đoạn 2 (2025 – nay): Thương mại hóa chuỗi cung ứng tại New Zealand và trình diễn vận chuyển đường biển.

• Tháng 11 năm 2024: Trình diễn thành công vận chuyển hydro xanh sản xuất tại New Zealand bằng đường biển sang Fiji, sử dụng cho máy phát điện hai nhiên liệu (dầu diesel + hydro).

• Đang triển khai dự án trình diễn tại Singapore, nơi Obayashi có nhiều công trường xây dựng đang sử dụng máy phát diesel. Singapore được chọn vì:

  • Đã có sẵn hệ thống phân phối hydro xám (khí đô thị trộn hydro)

  • Hạ tầng và nhân tài sẵn sàng cho giao dịch hydro

  • Nhiều ngành công nghiệp tiềm năng sử dụng hydro

  • Giá năng lượng cao (diesel gần gấp đôi giá Nhật Bản)

  • Chính phủ Singapore thúc đẩy vai trò trung tâm hydro khu vực

Giai đoạn 3: Mở rộng quy mô kinh doanh và thương mại hóa xuất khẩu hydro xanh từ New Zealand sang Nhật Bản, Singapore và các nước khác.

5. Đề xuất xuất khẩu hydro xanh từ New Zealand

5.1. Lợi thế của New Zealand

• Hơn 85% điện năng là từ năng lượng tái tạo (thủy điện, địa nhiệt…)

• Chính phủ New Zealand hỗ trợ mạnh mẽ

• Hydro xanh sản xuất tại New Zealand được định vị là sản phẩm "Premium Green Hydrogen" nhờ tận dụng điện năng dư thừa từ các nguồn tái tạo dồi dào.

5.2. Nhu cầu từ Nhật Bản

Chiến lược Hydro cơ bản của Nhật Bản (tháng 6 năm 2023) đặt mục tiêu:

• Năm 2030: tiêu thụ khoảng 3 triệu tấn hydro/năm

• Năm 2040: khoảng 12 triệu tấn/năm (bao gồm amoniac)

• Năm 2050: khoảng 20 triệu tấn/năm

Do hạn chế về điện tái tạo trong nước, Nhật Bản phải nhập khẩu phần lớn hydro các-bon thấp. Chính phủ Nhật đã thiết lập các chương trình trợ cấp cho chuỗi cung ứng hydro quy mô lớn xuyên quốc gia.

5.3. Đề xuất thành lập Tổ hợp xuất khẩu hydro New Zealand

Obayashi đề xuất thành lập một tổ hợp các công ty (consortium) quan tâm đến thương mại hóa xuất khẩu hydro xanh từ New Zealand, nhằm:

• Nghiên cứu khung công nghệ và thương mại cần thiết

• Đạt được lợi thế tiên phong trong việc xây dựng quy tắc và thương hiệu xanh

• Tạo ra hệ thống chứng nhận hydro đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế

Obayashi đề nghị Bộ Kinh tế Phát triển và Việc làm New Zealand cùng Cơ quan Thương mại Phát triển New Zealand hỗ trợ thành lập tổ hợp và tài trợ cho nghiên cứu khả thi về xuất khẩu hydro xanh (xác định khách hàng tiềm năng và rào cản xuất khẩu).

Chính phủ New Zealand đang xem xét hỗ trợ tài chính cho chuyến xuất khẩu hydro xanh thí điểm sang Singapore bắt đầu từ tháng 4 năm 2026.

6. Thách thức và cơ hội cho kinh doanh hydro tại Việt Nam

Trong phần cuối bài trình bày, ông Trần Nguyễn Trọng Nguyên đã dành riêng một chủ đề về thách thức kinh doanh hydro tại Việt Nam. Mặc dù nội dung chi tiết không được thể hiện đầy đủ trong file trình chiếu, nhưng bối cảnh chung cho thấy:

• Việt Nam đang ở giai đoạn đầu phát triển thị trường hydro

• Có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, địa nhiệt)

• Cần thu hút công nghệ và vốn đầu tư quốc tế

• Các dự án trình diễn như của Obayashi tại New Zealand, Fiji, Singapore có thể làm bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

• Hợp tác với các tập đoàn như Obayashi sẽ giúp Việt Nam rút ngắn lộ trình xây dựng chuỗi cung ứng hydro xanh, từ sản xuất tại chỗ đến xuất khẩu trong khu vực ASEAN

Ông Nguyên cũng nhấn mạnh rằng các dự án trình diễn đang được triển khai tại Châu Á và Châu Đại Dương (New Zealand, Fiji, Singapore, Philippines, Đài Loan, Hawaii, Úc, Bắc Mỹ) là minh chứng cho chiến lược thúc đẩy mô hình sản xuất và tiêu thụ hydro tại chỗ, tiến tới mô hình xuất khẩu trong tương lai.

7. Thông điệp kết luận

Tập đoàn Obayashi, với bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và hydro, sẵn sàng hợp tác với các đối tác Việt Nam để:

• Khảo sát tiềm năng phát triển dự án hydro xanh

• Chia sẻ kinh nghiệm về công nghệ, an toàn, chứng nhận carbon

• Hỗ trợ xây dựng khung pháp lý và tiêu chuẩn hydro phù hợp với thông lệ quốc tế

• Tham gia vào các dự án trình diễn và thương mại hóa hydro tại Việt Nam

"Hydro xanh không chỉ là giải pháp giảm phát thải – đó còn là cơ hội xuất khẩu chiến lược và là chìa khóa để Việt Nam trở thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực."

Liên hệ:
Ông Taiyo Nagata – Đại diện Tập đoàn Obayashi
Email: nagata.taiyo@obayashi.co.jp

Bài viết được chuẩn bị dựa trên nội dung file trình chiếu của Ông Trần Nguyễn Trọng Nguyên (Kenzen Consulting / Đại diện Obayashi Corporation) và chương trình Hội thảo Hydrogen do Câu lạc bộ Hydrogen ASEAN Việt Nam tổ chức ngày 10 tháng 4 năm 2026.