Nghiên cứu Hydrogen tại Việt Nam: Bài trình bày của TS. Phong D. Tran tại hội thảo "Hydrogen Horizons" ngày 31/3/2026, Đại học USTH, Hà Nội

Ngày 3/4/2026, Annie Nguyễn biên tập

HÀ NỘI – Sáng ngày 31/3/2026, trong khuôn khổ hội thảo quốc tế "Hydrogen Horizons - Advancing Vietnam-France Energy Collaboration" được tổ chức tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), Tiến sĩ Phong D. Tran – Trưởng phòng Thí nghiệm Điện hóa và Xúc tác bền vững (CECS) – đã có bài trình bày chính với chủ đề "Hydrogen Energy Research in Vietnam".

Bài báo cáo của TS. Phong đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về chiến lược, nghiên cứu và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng hydro tại Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hợp tác Việt-Pháp.

Chiến lược quốc gia – Nền tảng vững chắc

Mở đầu bài trình bày, TS. Phong nhắc lại mốc quan trọng: Quyết định 165/QĐ-TTg ban hành ngày 7/2/2024 – Kế hoạch phát triển năng lượng hydro quốc gia đến 2030, tầm nhìn 2050. Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái hydro dựa trên năng lượng tái tạo, bao gồm sản xuất, lưu trữ, vận chuyển phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đạt công suất sản xuất hydro từ 100.000 đến 500.000 tấn/năm, đồng thời làm chủ các công nghệ sản xuất hydro xanh tiên tiến và công nghệ thu giữ CO₂. Hydro sẽ được ứng dụng trong sản xuất điện, giao thông vận tải, sản xuất thép, phân bón và hóa dầu.

Đặc biệt, theo Quyết định 1131/QĐ-TTg (12/6/2025) , Công nghệ năng lượng & Vật liệu tiên tiến – bao gồm pin Li-ion, pin thể rắn, nhiên liệu và điện phân – được xác định là một trong 11 công nghệ chiến lược quốc gia cần ưu tiên phát triển.

Phòng CECS – "Lò" nghiên cứu hydro tại USTH

TS. Phong giới thiệu về đơn vị của mình: Phòng Thí nghiệm Điện hóa và Xúc tác bền vững (CECS) được thành lập từ tháng 7/2015. Hiện nay, CECS có 7 giảng viên kiêm nghiên cứu viên, 1 thư ký phòng thí nghiệm, 2 nghiên cứu viên sau tiến sĩ, 4 nghiên cứu sinh tiến sĩ và 2 học viên thạc sĩ.

Một điểm ấn tượng là hơn 40 cựu thành viên của phòng hiện đang công tác tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Pháp, Đức, Ba Lan, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc – tạo thành một mạng lưới hợp tác học thuật toàn cầu.

Mục tiêu chiến lược của CECS là chế tạo các thiết bị khai thác năng lượng mặt trời một cách khả thi, bao gồm: lá nhân tạo (chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành hydro) và pin nhiên liệu PEM (chuyển đổi hydro thành điện).

Thành tựu đáng chú ý: Lá nhân tạo hiệu suất 2%

TS. Phong tự hào công bố rằng, hợp tác giữa CECS (USTH) và CEA-IRIG (Pháp) đã phát triển thành công một lá nhân tạo sử dụng pin mặt trời ba lớp tiếp giáp silic. Trong điều kiện chiếu sáng 1 mặt trời, dung dịch đệm phosphate pH 7, trên bề mặt lá 1 cm², hệ thống đạt hiệu suất chuyển đổi năng lượng mặt trời thành hydro 2%. Kết quả này đã được công bố trên tạp chí Journal of Science: Advanced Materials and Devices năm 2022.

"Đây là một thành công bước đầu, chứng minh rằng Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ lõi của lá nhân tạo với sự hỗ trợ của Pháp." – TS. Tran nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra thách thức lớn nhất hiện nay là độ bền của hệ điện phân và lá nhân tạo. Dữ liệu chưa công bố của nghiên cứu sinh Dam (2025) cho thấy bộ điện phân PEM vận hành ở điện áp 2V với nước khử ion bị suy giảm hiệu suất sau nhiều chu kỳ. Ông cho biết CECS đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác Pháp để cải thiện chất xúc tác và màng trao đổi proton.

Hợp tác quốc tế – Chìa khóa thành công

Một trong những điểm nhấn của bài trình bày là mạng lưới hợp tác rộng khắp của CECS. TS. Phong liệt kê các đối tác quan trọng:

• Pháp: Dr. Vincent Artero (UMR 5249), Prof. Catherine Amiens (UPR 8241), Prof. Gilles Lemercier (UMR 7312) – đặc biệt là dự án quốc tế do CNRS tài trợ giai đoạn 2025-2029 với sự tham gia của 4 nhóm nghiên cứu và 26 nhà khoa học.

• Quốc tế khác: Prof. Hyuksu Han (Đại học Hanyang, Hàn Quốc), Prof. Iratu Honma (Đại học Tohoku, Nhật Bản), Dr. Chiam Sing Yang (IMRE@ASTAR, Singapore).

• Trong nước: Prof. Nguyen Quang Liem (Viện Khoa học Vật liệu, VAST), Prof. Luc Huy Hoang (ĐH Sư phạm Hà Nội), Dr. Luu Anh Tuyen (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam).

TS. Tran cũng nhắc lại sự kiện Grand Opening Green Hydrogen Hub Viet Nam diễn ra ngày 23/10/2025 tại Đại học Đức-Việt (TP.HCM) – một minh chứng cho sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp trong việc hiện thực hóa hệ sinh thái hydro xanh.

Kết luận và lời kêu gọi hợp tác

Kết thúc bài trình bày "Hydrogen Energy Research in Vietnam" , Tiến sĩ Phong đưa ra ba lời kêu gọi cụ thể:

Thứ nhất, kêu gọi các nhà tài trợ và doanh nghiệp đồng hành cùng các dự án R&D thử nghiệm, tiến tới mô hình trình diễn tại Việt Nam.

Thứ hai, kêu gọi các nhà khoa học trẻ tham gia Mạng lưới đào tạo xuất sắc về năng lượng hydro do USTH và các đối tác Pháp khởi xướng.

Thứ ba, đề nghị các cơ quan hoạch định chính sách hai nước tiếp tục tháo gỡ rào cản pháp lý, xây dựng khung thử nghiệm và tiêu chuẩn kỹ thuật cho hydro xanh.

"Hợp tác Việt-Pháp trong năng lượng hydro không còn là câu chuyện của tương lai – mà là hành động của hiện tại, vì một tương lai bền vững cho cả hai quốc gia và toàn cầu." – TS. Tran khẳng định trước khi kết thúc bài trình bày của mình.

Hội thảo khép lại với nhiều kỳ vọng

Ngay sau bài trình bày của TS. Phong D. Tran, hội thảo bước vào phiên thảo luận bàn tròn với sự tham gia của đại diện Viện Dầu Khí Việt Nam, Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội, các tập đoàn năng lượng Việt Nam, Pháp và các doanh nghiệp năng lượng tái tạo.

Hội thảo "Hydrogen Horizons - Advancing Vietnam-France Energy Collaboration" kết thúc lúc 11:30 sáng cùng ngày, để lại nhiều kỳ vọng về một tương lai năng lượng sạch, bền vững dựa trên nền tảng hợp tác khoa học và công nghệ Việt-Pháp.

Bài & ảnh: Ban Thư ký VAHC
Email: contact@vahc.com.vn