CÁC GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ VÀ LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI CHO GIAO THÔNG SỬ DỤNG HYDROGEN
Ngày 6 tháng 2 năm 2026
Trong khuôn khổ tọa đàm – hội thảo chuyên đề “Hydrogen tái tạo và năng lượng tuần hoàn cho tương lai giao thông xanh Việt Nam và ASEAN”, tổ chức ngày 5/2026 tại Tòa nhà Serepok Phan Chu Trinh, TP. Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ Hydrogen Việt Nam – ASEAN (VAHC) phối hợp cùng Wisdom Motor Group và UNP đã tạo diễn đàn trao đổi về các giải pháp công nghệ và lộ trình triển khai giao thông sử dụng hydrogen.
Tham gia trực tuyến từ Australia, ông Brett Shields – đại diện Nex Energy Systems Global (NESG) – đã trình bày tham luận chuyên sâu về công nghệ Universal Pyrolysis và giải pháp lưu trữ hydrogen thể rắn (Solid-State Hydrogen). Bài trình bày nhấn mạnh cách tiếp cận tích hợp giữa xử lý chất thải, sản xuất năng lượng và lưu trữ hydrogen an toàn, hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững dài hạn.
Chuyển đổi chất thải thành năng lượng – nền tảng của kinh tế tuần hoàn
Mở đầu tham luận, ông Brett Shields giới thiệu NESG là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng sạch, tập trung phát triển các giải pháp công nghệ nhằm chuyển đổi chất thải thành năng lượng hữu ích. Theo ông, trong bối cảnh gia tăng nhanh chóng lượng chất thải rắn đô thị và công nghiệp tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, việc tích hợp xử lý chất thải với sản xuất năng lượng là hướng đi tất yếu để giải quyết đồng thời hai thách thức: ô nhiễm môi trường và an ninh năng lượng.
Ông cho rằng các mô hình năng lượng tương lai không thể tách rời khỏi bài toán quản lý tài nguyên và chất thải. “Nếu chúng ta coi chất thải là nguồn nguyên liệu đầu vào thay vì gánh nặng môi trường, chúng ta có thể tạo ra một chu trình giá trị mới”, ông nhấn mạnh.
Công nghệ KUG Universal Pyrolysis: Nhiệt phân kín, hiệu suất cao
Trọng tâm bài trình bày là công nghệ KUG Universal Pyrolysis – một hệ thống nhiệt phân kín vận hành trong môi trường không có oxy. Công nghệ này có khả năng xử lý đa dạng nguyên liệu đầu vào như rác thải sinh hoạt, nhựa, lốp xe, bùn thải, sinh khối và các loại chất thải công nghiệp khác.
Khác với các công nghệ nhiệt phân truyền thống, hệ thống của NESG sử dụng cơ chế gia nhiệt gián tiếp. Nhờ đó, nhiệt độ được kiểm soát ổn định, giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và hạn chế phát sinh khí thải độc hại. Quá trình vận hành khép kín cũng giúp tối ưu hiệu suất năng lượng và giảm thiểu thất thoát.
Theo ông Brett Shields, quá trình nhiệt phân tạo ra ba dòng sản phẩm chính:
-
Khí tổng hợp (syngas) – có thể dùng phát điện hoặc làm nguyên liệu sản xuất hydrogen;
-
Dầu pyrolysis – có thể tinh chế thành nhiên liệu công nghiệp;
-
Than sinh học (biochar) – ứng dụng trong nông nghiệp hoặc xử lý môi trường.
Đặc biệt, một phần khí sinh ra trong hệ thống có thể được tái sử dụng để cung cấp nhiệt cho chính quá trình vận hành, giúp giảm chi phí năng lượng đầu vào và nâng cao hiệu suất tổng thể của nhà máy.
Ông Shields cho rằng khi tích hợp với công nghệ tách và tinh chế khí, syngas từ quá trình nhiệt phân có thể trở thành nguồn nguyên liệu sản xuất hydrogen với dấu chân carbon thấp, đặc biệt khi sử dụng chất thải sinh khối làm đầu vào.
Lưu trữ hydrogen thể rắn – giải pháp an toàn và linh hoạt
Bên cạnh công nghệ sản xuất, ông Brett Shields dành nhiều thời gian phân tích thách thức lớn nhất của nền kinh tế hydrogen hiện nay: lưu trữ và vận chuyển an toàn.
Hydrogen ở dạng khí nén yêu cầu áp suất rất cao, trong khi hydrogen hóa lỏng cần nhiệt độ cực thấp. Cả hai phương án đều đòi hỏi hạ tầng phức tạp và chi phí đầu tư lớn.
Giải pháp hydrogen thể rắn (Solid-State Hydrogen) do NESG và các đối tác phát triển cho phép hydrogen được hấp thụ và lưu trữ trong vật liệu đặc biệt ở điều kiện áp suất và nhiệt độ thấp hơn đáng kể. Khi cần sử dụng, hydrogen sẽ được giải phóng thông qua quá trình kiểm soát nhiệt.
Theo ông Shields, ưu điểm nổi bật của hydrogen thể rắn bao gồm:
-
Giảm rủi ro rò rỉ và cháy nổ;
-
Không cần bình chứa áp suất cao;
-
Dễ tích hợp vào các ứng dụng phân tán;
-
Phù hợp với vận tải đường bộ và các hệ thống lưu trữ năng lượng tại chỗ.
Giải pháp này được đánh giá có tiềm năng đặc biệt trong giao thông, nơi yếu tố an toàn và tính linh hoạt đóng vai trò then chốt.
Lộ trình triển khai hydrogen cho giao thông
Ông Brett Shields cho rằng để hydrogen trở thành nhiên liệu phổ biến trong giao thông, cần triển khai đồng thời ba cấu phần:
-
Nguồn cung hydrogen ổn định và cạnh tranh về chi phí, ưu tiên hydrogen sản xuất từ quy trình năng lượng sạch hoặc từ xử lý chất thải;
-
Giải pháp lưu trữ và phân phối an toàn, bao gồm công nghệ thể rắn hoặc các phương án trung gian;
-
Hệ sinh thái chính sách và hạ tầng hỗ trợ, bao gồm dự án thí điểm, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế khuyến khích đầu tư.
Ông nhấn mạnh rằng việc triển khai nên bắt đầu từ các mô hình thí điểm quy mô nhỏ, tập trung vào khu công nghiệp, cảng biển hoặc đội xe chuyên dụng, nơi nhu cầu nhiên liệu tập trung và dễ kiểm soát.
Tiềm năng ứng dụng tại Việt Nam và ASEAN
Đánh giá về Việt Nam, ông Shields cho rằng quốc gia này có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình năng lượng tuần hoàn nhờ lượng chất thải đô thị và sinh khối dồi dào, cùng nhu cầu cấp thiết về xử lý môi trường.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng việc áp dụng công nghệ mới cần:
-
Hành lang pháp lý rõ ràng;
-
Cơ chế hỗ trợ tài chính cho giai đoạn đầu;
-
Hợp tác công – tư;
-
Chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ.
Theo ông, chỉ khi có dữ liệu thực tế từ các dự án thử nghiệm, thị trường mới có thể đánh giá chính xác hiệu quả kinh tế – kỹ thuật và mở rộng quy mô triển khai.
Hướng tới hệ sinh thái hydrogen tích hợp
Kết thúc tham luận, ông Brett Shields nhấn mạnh tầm quan trọng của cách tiếp cận hệ sinh thái. Theo ông, công nghệ nhiệt phân, sản xuất hydrogen và lưu trữ thể rắn không nên tồn tại độc lập mà cần được tích hợp trong một chu trình năng lượng khép kín.
“Hydrogen không chỉ là nhiên liệu. Đó là một phần của hệ sinh thái năng lượng tuần hoàn, nơi chất thải, năng lượng và giao thông được kết nối thành một hệ thống bền vững,” ông chia sẻ.
Ông bày tỏ kỳ vọng rằng thông qua hợp tác quốc tế và các dự án thí điểm tại Việt Nam và ASEAN, những giải pháp này sẽ từng bước được hiện thực hóa, góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính trong dài hạn.
